Pół wieku radomskiego Laboratorium Kryminalistycznego. Jubileusz połączono z konferencją

W czwartek, 22 października 2026 roku, w Akademii Handlowej Nauk Stosowanych w Radomiu świętowano 50-lecie Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji z siedzibą w Radomiu. Jubileuszowi towarzyszyła IV Konferencja „Kryminalistyka i zmieniająca się rzeczywistość miejsc przestępstw”. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele kierownictwa Policji i świata nauki, a także obecni oraz byli eksperci, którzy przez pięć dekad współtworzyli jeden z ważnych ośrodków kryminalistyki na Mazowszu.

Wśród gości znaleźli się Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w Radomiu nadinspektor Waldemar Wołowiec, rektor Akademii Handlowej Nauk Stosowanych profesor Emilia Żuchowska-Kotlarz, I Zastępca Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w Radomiu inspektor Piotr Janik oraz Zastępca Dyrektora Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji młodszy inspektor Kamil Starzomczyk. Byłym naczelnikom radomskiego laboratorium, przedstawicielom Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji i naczelnikom laboratoriów z innych garnizonów przekazano pamiątkowe upominki.

W swoim wystąpieniu nadinspektor Waldemar Wołowiec mówił o precyzji, dociekliwości i cierpliwości, których wymaga praca ekspertów. Niekiedy to niewielki, z pozoru mało istotny ślad pozwala odtworzyć zdarzenie albo ustalić, kto je spowodował. Jak podkreślił, za każdą ekspertyzą stoją nie tylko wiedza i metody badawcze, ale przede wszystkim ludzie. Wyraził dumę, że mazowiecka Policja może korzystać z doświadczenia wyspecjalizowanego zespołu.

Komendant podziękował byłym naczelnikom za stworzenie podstaw, na których opiera się obecna działalność laboratorium, a jego dzisiejszemu kierownictwu - za odpowiedzialne prowadzenie zespołu i dbanie o wysokie standardy. Zwrócił też uwagę, że rozwój kryminalistyki, nowe technologie i zmieniające się sposoby działania sprawców sprawiają, że niezbędne są ciągłe uzupełnianie wiedzy oraz współpraca z naukowcami. W jego ocenie konferencja odpowiada na te potrzeby.

Z okazji jubileuszu nadinspektor życzył pracownikom dalszego rozwoju zawodowego, satysfakcji z wykonywanych zadań i nieustającej pasji w odkrywaniu tego, co niewidoczne na pierwszy rzut oka. Szczególne wyrazy uznania skierował do naczelniczki laboratorium młodszej inspektor Anety Najman za codzienne kierowanie zespołem, a także do wszystkich osób, które przygotowały uroczystość. Podziękował również rektor Akademii za dotychczasową współpracę i wsparcie mazowieckiej Policji.

Program konferencji obejmował aktualne wyzwania kryminalistyki. Wykłady przedstawili między innymi dr hab. Dariusz Wilk, kierownik Pracowni Kryminalistyki Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego; ppłk dr Bartosz Klepczyński, kierownik Laboratorium Kryminalistycznego Żandarmerii Wojskowej; dr Paweł Leśniewski, kierownik Pracowni Entomoskopii Akademii Nauk Stosowanych im. Stanisława Staszica w Pile; mgr inż. Maciej Świętek, ekspert Pracowni Badania Mikrośladów Instytutu Ekspertyz Sądowych im. prof. dra Jana Sehna w Krakowie; mgr Jacek Barwicki, główny specjalista Centrum Szkoleń i Ekspertyz Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych; oraz kom. mgr Monika Krzyczkowska, ekspert Biura Zwalczania Przestępczości Ekonomicznej Komendy Głównej Policji.

Pięć dekad działalności to nie tylko zmiany w wyposażeniu i rozwój metod badawczych, ale przede wszystkim praca kolejnych pokoleń specjalistów, którzy szukają prawdy zapisanej w śladach. Laboratorium pozostaje istotnym zapleczem eksperckim mazowieckiej Policji i miejscem przygotowania następnych techników oraz biegłych.

Kryminalistyka łączy doświadczenie, wiedzę i umiejętność dostrzegania szczegółów. Znaczenie dla sprawy może mieć ślad z miejsca zdarzenia, dokument o niepewnej autentyczności, dane na nośniku cyfrowym, fragment materiału czy charakterystyczne odwzorowanie. Ich właściwa analiza wymaga kompetentnych ekspertów, odpowiednich metod, nowoczesnego sprzętu i przestrzegania rygorystycznych procedur. Taką funkcję Laboratorium Kryminalistyczne KWP z siedzibą w Radomiu pełni już od pół wieku.

Początki jednostki sięgają 1976 roku. Wówczas rozpoczęła działalność Samodzielna Sekcja Wydziału Kryminalistyki, obejmująca pracownie daktyloskopii, mechanoskopii i traseologii, badań pisma oraz fotografii. Te klasyczne dziedziny stały się podstawą dalszego rozwoju. W 1990 roku powołano Laboratorium Kryminalistyczne, w którego strukturze znalazła się między innymi pracownia badań wypadków drogowych. Cztery lata później utworzono pracownię osmologii. Po reformie administracyjnej w 1999 roku dostosowano organizację laboratorium do nowych zadań i obszaru działania.

W pierwszych dekadach XXI wieku rozwijano kolejne specjalizacje, wdrażano nowe rozwiązania technologiczne i rozbudowywano zaplecze. W 2010 roku laboratorium przeniosło się do nowoczesnego kompleksu przy ulicy Bolesława Limanowskiego 95 w Radomiu. Obiekt zaprojektowano z myślą o pracy ekspertów: mieszczą się w nim specjalistyczne pracownie i pomieszczenia badawcze, a także infrastruktura potrzebna do wykonywania zaawansowanych ekspertyz.

W 2012 roku uruchomiono pracownię broni i balistyki, a rok później laboratorium otrzymało akredytację Polskiego Centrum Akredytacji nr AB 1434. Potwierdziła ona kompetencje jednostki w zakresie określonych badań prowadzonych zgodnie z wymaganiami systemu jakości. Obecnie istotną podstawą jej funkcjonowania jest akredytacja oraz norma PN-EN ISO/IEC 17025. W praktyce oznacza to, że liczą się nie tylko wiedza i doświadczenie ekspertów, lecz także zwalidowane metody, właściwe wyposażenie, nadzorowane procedury, kompetencje personelu, dokumentowanie rezultatów i stałe monitorowanie jakości.

Obecnie radomskie laboratorium prowadzi szeroką działalność, łącząc tradycyjne specjalności kryminalistyczne z nowoczesnymi technologiami i analizami. W jego strukturze działa 15 specjalistycznych pracowni. Zajmują się między innymi badaniem dokumentów, informatyką i cyfrowymi nośnikami danych, mechanoskopią, bronią i balistyką, wypadkami drogowymi, daktyloskopią, traseologią oraz analizami chemicznymi.

Badania dokumentów obejmują ekspertyzy pisma i podpisów, a także techniczne analizy sposobu wykonania dokumentu, jego autentyczności i ewentualnych śladów ingerencji. Coraz większą rolę odgrywa informatyka i analiza nośników cyfrowych: dowody mogą znajdować się nie tylko na miejscu zdarzenia, lecz również w komputerze, telefonie czy innym urządzeniu elektronicznym.

Mechanoskopia, balistyka i badania wypadków drogowych służą między innymi odtwarzaniu sposobu powstawania śladów, identyfikowaniu narzędzi, analizowaniu broni i amunicji oraz ustalaniu okoliczności zdarzeń drogowych. Ważną częścią pracy pozostaje daktyloskopia. Identyfikacja śladów linii papilarnych, choć należy do najbardziej rozpoznawalnych metod kryminalistycznych, również się rozwija. W laboratorium działają Wojewódzka Registratura Daktyloskopijna oraz pracownie zajmujące się identyfikacją i wizualizacją śladów. Profil działalności uzupełniają badania traseologiczne, chemiczne oraz inne czynności techniczne i analityczne.

Laboratorium inwestuje także w nowoczesne wyposażenie. W 2024 roku, dzięki środkom Samorządu Województwa Mazowieckiego, zakupiono sprzęt o wartości około 980 tysięcy złotych. Wśród nowych urządzeń znalazły się przenośny analizator rentgenowski, moduł do wstępnej identyfikacji nieznanych substancji, specjalistyczne stoły, mikroskopy, komora cyjanoakrylowa i hybrydowy łapacz pocisków.

Aparatura nie zastąpi jednak specjalistów, którzy potrafią właściwie interpretować wyniki. Laboratorium zatrudnia obecnie 56 policjantów i 11 pracowników cywilnych. Uprawnienia biegłych ma 49 osób, 8 to certyfikowani specjaliści, a 7 kolejnych osób jest w trakcie kształcenia.

Jednostka nie ogranicza się do wykonywania ekspertyz. Prowadzi także doskonalenie zawodowe i wymianę wiedzy. Jej funkcjonariusze szkolą techników kryminalistyki z garnizonu mazowieckiego, biorą udział w działaniach edukacyjnych, wizytach studyjnych oraz spotkaniach ze studentami i młodzieżą. Laboratorium współpracuje ze środowiskiem naukowym i specjalistami z innych dziedzin, a organizowane konferencje i spotkania dotyczą zarówno klasycznych zagadnień kryminalistyki, jak i problemów związanych z rozwojem technologii oraz zmieniającymi się formami przestępczości.

W 2025 roku strukturę laboratorium rozbudowano o Sekcję Nadzoru. Działają w niej między innymi Zespół ds. Jakości oraz Zespół ds. Nadzoru nad Technikami Kryminalistyki. To ważny element rozwoju jednostki, która potrzebuje nie tylko specjalistycznych kompetencji, lecz także stałej kontroli jakości badań i prawidłowego przebiegu procesów.

Zakres odpowiedzialności pracowników odzwierciedla różnorodność i stopień złożoności prowadzonych spraw. Czas wykonania ekspertyzy zależy od rodzaju badania, ilości materiału dowodowego i skomplikowania sprawy. Szczególnie wymagające bywają analizy chemiczne, badania wypadków drogowych i balistyczne, a także ekspertyzy informatyczne oraz analizy cyfrowych nośników danych. Cel pozostaje wspólny: dostarczyć wiedzy, która pomoże ustalić przebieg zdarzenia, zidentyfikować osobę, przedmiot lub sposób powstania śladu, a w konsekwencji wyjaśnić okoliczności sprawy.

Praca ekspertów często pozostaje niewidoczna dla osób, które stykają się z końcowym etapem postępowania. Wynik ekspertyzy trafia do akt i może być przedstawiany w sądzie, ale za każdym takim dokumentem stoją godziny analiz, specjalistyczna wiedza, wykorzystanie zaawansowanego sprzętu oraz odpowiedzialność za sformułowane wnioski.

Jubileusz 50-lecia to historia zmian organizacyjnych i rozwoju infrastruktury, ale przede wszystkim ludzi, którzy przez kolejne dekady doskonalili kryminalistykę i odpowiadali na nowe wyzwania Policji. Od pierwszych pracowni daktyloskopii, mechanoskopii, traseologii, badań pisma i fotografii, przez rozwój balistyki, analiz wypadków drogowych i badań chemicznych, po współczesne ekspertyzy informatyczne, cyfrowe i laboratoryjne - zmieniały się technologie, narzędzia i charakter przestępczości. Niezmienny pozostał cel: korzystać z wiedzy i nauki, by odczytywać prawdę zapisaną w śladach.

Laboratorium Kryminalistyczne KWP z siedzibą w Radomiu jest dziś ważną częścią eksperckiego zaplecza mazowieckiej Policji. Wspiera czynności wykrywcze i postępowania przygotowawcze, dostarcza specjalistycznej wiedzy, rozwija metody badawcze, szkoli kolejnych techników i ekspertów oraz współpracuje ze środowiskiem naukowym. Pięćdziesiąt lat tej działalności to historia ludzi, wiedzy i śladów - a zadaniem kryminalistyki jest odczytać opowieść, którą każdy z nich pozostawia.